Bab 3: Raja Berperlembagaan dan Demokrasi Berparlimen

3.1 Latar Belakang Pemerintahan Beraja dan Demokrasi Berparlimen

Sistem pemerintahan di negara kita merupakan gabungan unsur tradisional (Pemerintahan Beraja) dan unsur moden (Demokrasi Berparlimen) yang berkembang mengikut peredaran zaman.

Evolusi Pemerintahan Beraja:

• Zaman Kesultanan Melayu Melaka: Raja berkuasa mutlak. Raja ialah ketua pentadbiran, agama Islam, dan tentera. Undang-undang seperti Hukum Kanun Melaka menjadi teras.
• Sebelum Perang Dunia Kedua: British memperkenalkan Sistem Residen (NNMB) dan Sistem Penasihat (NNMTB). Kuasa Raja Melayu dihadkan kepada hal ehwal agama Islam dan adat istiadat Melayu sahaja.
• Semasa Pendudukan Jepun: Raja-raja Melayu diiktiraf sebagai ketua agama Islam dan adat istiadat, serta menerima pencen di bawah pentadbiran tentera Jepun (Kentu).
• Selepas Perang Dunia Kedua: Penentangan terhadap Malayan Union 1946 mengembalikan kedudukan Raja-raja Melayu menerusi Perjanjian Persekutuan Tanah Melayu 1948.
• Kemerdekaan 1957: Sistem Raja Berperlembagaan dan Demokrasi Berparlimen diperkenalkan. Jawatan Yang di-Pertuan Agong diwujudkan sebagai Ketua Utama Negara.

3.2 Sejarah dan Kedudukan Majlis Raja-Raja

Majlis Raja-Raja bermula daripada pembentukan Durbar dan berkembang menjadi institusi perlembagaan yang penting.

Evolusi Pembentukan:

1. Durbar NNMB (1897): Perhimpunan Raja-raja Melayu Perak, Selangor, Negeri Sembilan, dan Pahang bersama Pesuruhjaya Tinggi British untuk membincangkan hal ehwal pentadbiran.
2. Majlis Raja-Raja Melayu (PTM 1948): Ditubuhkan mengikut Perjanjian Persekutuan Tanah Melayu 1948, dilengkapi kuasa memberikan nasihat dan persetujuan dalam hal tertentu.
3. Majlis Raja-Raja (Selepas 1957): Diiktiraf dalam Perlembagaan Persekutuan. Dianggotai oleh sembilan orang Raja Melayu dan empat orang Yang di-Pertua Negeri.

Fungsi Utama Majlis Raja-Raja:

• Memilih Yang di-Pertuan Agong dan Timbalan Yang di-Pertuan Agong.
• Persetujuan terhadap undang-undang yang memerlukan perkenan Majlis Raja-Raja (seperti hak istimewa, kedudukan Bahasa Melayu, dan agama Islam).
• Menjadi lembaga penasihat bagi pelantikan jawatan penting seperti Ketua Hakim Negara, Ahli Suruhanjaya, dan Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja.
• Memberikan persetujuan terhadap perubahan sempadan negeri.

3.3 Kedudukan Yang di-Pertuan Agong dan Keutamaan dalam Persekutuan

Kedudukan dan Peranan Perlembagaan:

• Yang di-Pertuan Agong ialah **Ketua Utama Negara** mengikut Perkara 32 Perlembagaan Persekutuan.
• Dipilih oleh Majlis Raja-Raja bagi tempoh 5 tahun mengikut giliran.
• Memegang kuasa Eksekutif, Perundangan, dan Kehakiman secara simbolik dan perlembagaan.

Kuasa dan Peranan Yang di-Pertuan Agong:

• Kuasa Eksekutif: Melantik Perdana Menteri, melantik Jemaah Menteri atas nasihat Perdana Menteri, serta melantik jawatan penting negara.
• Kuasa Perundangan: Memanggil, merasmikan, dan membubarkan Parlimen. Memperkenankan Rancangan Undang-Undang yang diluluskan Parlimen.
• Kuasa Kehakiman: Melantik Hakim Mahkamah Atasan atas nasihat Perdana Menteri selepas berunding dengan Majlis Raja-Raja. Mempunyai kuasa pengampunan (Pardons Board) bagi kesalahan di Wilayah Persekutuan.
• Pemerintah Tertinggi Angkatan Tentera Malaysia (ATM).

3.4 Amalan Demokrasi dan Pengasingan Kuasa

Malaysia mengamalkan doktrin Pengasingan Kuasa untuk mengelakkan pemusatan kuasa pada satu badan sahaja.

Tiga Badan Utama Pentadbiran:

1. Badan Perundangan (Legislatif): Parlimen Malaysia (terdiri daripada YDPA, Dewan Negara, dan Dewan Rakyat). Bertanggungjawab menggubal dan meluluskan undang-undang.
2. Badan Eksekutif (Pentadbiran): Kabinet / Jemaah Menteri dipimpin oleh Perdana Menteri. Bertanggungjawab melaksanakan dasar-dasar kerajaan dan pentadbiran harian.
3. Badan Kehakiman (Judisiari): Dipimpin oleh Ketua Hakim Negara. Bertanggungjawab mentafsir undang-undang dan keadilan menerusi sistem mahkamah.

Elemen Demokrasi:

• Pilihan Raya: Proses rakyat memilih wakil Parlimen dan DUN setiap 5 tahun sekali yang dikendalikan oleh Suruhanjaya Pilihan Raya (SPR).
• Kebebasan Asasi: Hak kebebasan bersuara, beragama, bergerak, dan berpersatuan seperti yang termaktub dalam Perlembagaan Persekutuan.

3.5 Keunikan Amalan Demokrasi Berparlimen di Negara Kita

• Gabungan Unsur Tradisional dan Moden: Mengimbangi institusi Raja Berperlembagaan dengan amalan Demokrasi Berparlimen.
• Mekanisme Semak dan Imbang (Checks and Balances): Kuasa Raja menyeimbangkan kuasa politik bagi mengelakkan krisis pentadbiran dan menjamin kestabilan.
• Musyawarah dan Muafakat: Mengutamakan perundingan dalam membuat keputusan besar demi keharmonian pelbagai kaum.
• Penyelesaian Krisis Politik: Yang di-Pertuan Agong bertindak sebagai penstabil politik sekiranya berlaku krisis kepimpinan atau pembubaran Parlimen.